Kıdem Tazminatları

İşçinin güçlenmesi, üretimi artırır.

HÜKÜMETİN GÖZÜ YİNE KIDEM TAZMİNATINDA

2003 yılında yürürlüğe giren 4857 iş yasası ile birlikte sözü edilen ancak taraflar arasında bir anlaşma sağlanamaması nedeniyle defalarca vazgeçilen Kıdem Tazminatı Fonunun kurulması Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak tarafından Yeni Ekonomik Program (YEP) çerçevesinde tekrar gündeme alındı. Geçtiğimiz yıllarda çalışanların katılımının mecburi ancak, ayrılmanın isteğe bağlı olduğu (Bireysel Emeklilik Sigortası) BES ile entegrasyonu sağlanacak bu yeni bir formül ile tüm çalışanların Kıdem Tazminatı haklarının bir fonda toplanılması öngörülüyor. Söz konusu Fonun kurulmasını daha çok işveren tarafı istiyor. Ancak bir çok sendika ve dolayısıyla işçilerin karşı çıktığı sistemde çalışanlar açısından büyük riskler ve hak kaybı söz konusu.

İşçinin hakkının korunması amacıyla söz konusu yapılanmaya gidiliyor gibi görünse de söz konusu sistemle 5 yıl içinde mevcut milli gelirin %10’u büyüklüğünde bir bir fona sahip olunacağının altının özellikle çizilmesi, fondaki hak edilen miktarın kullanımında ki keyfiyet kafalarda soru işaretleri belirmiş durumda.

Henüz detayları belirlenmemiş olsa da daha önce gündeme gelen haliyle kafalarda oluşan soru işaretleri ni şöyle sıralamak mümkün.

Kıdem Tazminatının Fon’u planında yer alan 15 yıllık çalışma süresi ile 3600 prim gününü doldurma koşulu nedeniyle:

1-Askere gidenler kıdem tazminatı alamayacak.
2-Evlenen kadın işçi, bir yıl içinde işinden ayrılırsa tazminat alamayacak.
3-İşyerinde bir yıllık kıdemi olan işçi işten çıkarılırsa tazminat ödenmeyecek.
4-Prim gün ve çalışma süresi koşulu nedeniyle işçi haklı bir nedenle işten ayrılsa (geçerli sağlık nedeni, işverenin tacizi, kötü muamelesi gibi) dahi tazminat alamayacak. Ayrıca işçinin iş koşullarındaki değişikliği kabul etmemesi, ücretinin ödenmemesi halinde işi bırakması gibi nedenlerle işten çıkarılması halinde de tazminat alamayacak.
5-Hak etme koşulu gerçekleşinceye kadar parası Fon’da hapis kalacak. Belki de kıdem tazminatını almaya ömrü yetmeyecek.
6-İşveren, ücret ya da ücret benzeri, ikramiye vs. ödemeleri zamanında yapmazsa, işçi ya duruma katlanacak yada katlanmak istemeyip işten çıkarsa, kıdem tazminatı alamayacak. Yani işverenin ücret ödememesi bir anlamda cezasız kalacak. İşverenler istediği zaman, istediği şekilde iş şartlarını değiştirebilecek, işçiye ya kabul et ya da işten çık diyebilecek.
7-Emeklilikte yaş şartını beklemek için işten ayrılan işçi tazminat alamayacak.
8- İşten çıkarılma kolaylaştığı için sendikalaşma büyük darbe yiyecek.
9- Esnek ve güvencesiz çalışmaya karşı direnç azalacak. Tazminatın caydırıcı özelliği kaybolacak.
10- Tazminattaki faiz ödemesi ortadan kalkacak.
11- Fon yönetiminde işçi eşit oyla temsil edilmeyecek.
12- İşsiz kaldığı dönemde aldığı kıdem tazminatı bir anlamda işçinin geçim güvencesidir. Ancak fona devredildiğinde bu geçim güvencesinden mahrum kalacak. İşçi, ailesiyle birlikte açlığa, işsizliğe mahkûm olacak. Çok düşük olduğu için yetmeyen işsizlik ödeneği, kıdem tazminatından mahrum kalan işçi ve ailesinin hiçbir ihtiyacını karşılamaya yetmeyecek.
13– Getirilmek istenen düzenleme ile çalışan fondaki parasını 15 yıldan önce alamayacak. Sonrasında ise 5’er yıllık periyotlar halinde parasını alabilecek.

14- Kıdem tazminatı miktarı azalacak, şimdi her bir yıllık kıdem karşılığı 30 günlük brüt ücret tutarı olan kıdem tazminatı, 14 günlük ücrete düşürülecek. Yani kıdem tazminatı miktarı şu anda aylık % 8,3 iken Fon’a devredilmesinden sonra % 3,8’e düşecek. Artık işçi, son aldığı ücret üzerinden değil, fona yatırılan prim miktarının yıllık ortalaması üzerinden tazminat alacak.

15- Fonda biriken para nemalanacak gibi söylemlerle çalışana şirin gösterilmeye çalışılsa da işçi kıdem tazminatını hakkettiği yıl itibariyle aldığı son brüt maaşı üzerinden hesaplandığından aslında bir kaybı olmuyordu.

16- İşçi ve İşveren arasında ki iyi niyet çerçevesinde işyerinin küçülmeye gitmesi durumunda, işveren işçinin haklarını ödeyip işten çıkartıyor ve çalışan da aldığı tazminatı ile kendi işini kurabiliyordu. Bu sistemde çalışan ömür boyu çalışan olmaya mahkum edilmiş oluyor.

                                                                     

Dil Çevirici

trzh-CNenfrdeitruvi